Anadolu coğrafyası, hâlâ ecdadın binlerce eseriyle süslü. Bu medeniyet unsurları maalesef, güya yine “medeniyet” adına tahrip ve göz göre göre kör kazmaya teslim edilmiş. Üstelik pek çok kere olduğu gibi bunlarda da ecnebi parmağı var. İşte Karamanoğulları devrinden kalma bir medrese, dediklerimize canlı misaldir…
1927 yılı Karaman’ına gidelim hep birlikte. Karaman Kalesi’nin hemen yanı başındaki mahallede Alaaddin Ali Bey Türbesi ve Camii, Emir Musa Medresesi, Emir Fahreddin Ahmed Türbesi, Rahime Hatun Hankahı ve Emir Musa Hamamı, bütün ihtişamıyla ayaktadır. Ancak günümüzde kalenin eteğinde sadece Alaaddin Ali Bey Türbesi ve Emir Musa Medresesi’nin yıkıntıları karşılar bizi.
Evliya Çelebi’nin; “Musa Bey Medresesi ve Mescidi” diye bahsettiği Emir Musa Medresesi, Hisar Mahallesi’ndeki Orta Kale’nin Pazar Kapısı’nın güneyinde, Alaaddin Türbesi’nin karşısında; günümüzde Çeltek Mahallesi sınırları içerisinde bulunmaktaydı. Burası 24.05.1991’te birinci grup tarihî eser olarak tescil edilmiştir edilmesine ama, “ba‘de harabi’l-Basra…”
Selçuklu’dan Karamanoğullarına Uzanan Miras
Kendilerini Türkiye Selçukluları’nın vârisi olarak gören Karamanoğulları’nın, medrese anlayışı da Anadolu Selçuklu mimarisin devamı niteliğindedir. Karamanoğulları, Anadolu Selçuklu mimarisini başlıca iki medrese şemasında devam ettirmişlerdir. Bunlar, kapalı avlulu medreseler ve açık avlulu ve eyvanlı medreselerdir.
Kapalı avlulu medreselere tek örnek, Karaman merkezde 14. yüzyıl ortalarında yapılan Emir Musa (Musa Paşa) Medresesi’dir. Medresede, kubbeyle örtülü avluyu revaklar kuşatmakta, bunların ardında hücreler sıralanmaktadır. Taç kapının sağında bulunan silindir biçimindeki minare, renkli taş ve çini kakmalarıyla, kendisine yakın mesafede bulunan ve yine bir Karamanoğlu eseri olan İbrahim Bey İmareti’ndeki minarenin benzeridir. Medresenin en önemli sembolü olan bu uzun minare, kesme taştan yapılmış, gövdesi, iki renkli taşla damalı olarak örülmüş ve küpünden itibaren yedi kuşak çiniyle süslenmiştir. Sapancalı Hasan Hüsnü’nün Karaman Ahval-i İçtimaiyye-i Coğrafiyye ve Tarihiyyesi isimli kitabında yayınladığı fotoğrafta minare, harap hâldedir.
Yazının tamamını Yedikıta Dergisi 211. sayısından (Mart 2026) okuyabilirsiniz.
