İslam Tarihi, Kültür Tarihi, Manşet

Hoca Ahmed Yesevî Türbesi’nin İnceliklerle Dolu Kapısı

Pek çok imalatın artık makinelerle yapıldığı bir devirde, “tarihte kalmış” gözüyle bakılan eserlerdeki güzellikleri idrak etmek biraz zordur. Hâlbuki kültür ve medeniyetin müstesna birer aynası olan bu eserler, okumasını, anlamasını bilenler için çok derin manalar barındırıyor. Anadolu’nun İslâmlaşmasında mühim rolü olan Ahmed Yesevî Hazretleri’nin çift kanatlı türbe kapısı, bu evsafta bir tarihî eser…

Aslı “kapığ” veya “kapuğ” olan kapı kelimesi; “etrafı kapalı (çevrili) bir mekân veya alana geçişi sağlayan açıklığı” ifade eder. Kapının masdarı olan “kap” kelimesinin manası; “kapamak, örtmek” manalarına gelir ki, kapının manası; “kapatan, örten” demektir.

Tarihî binaların yapımında, giriş kapılarına özellikle önem verilmiştir ki bu kapılar binanın kullanım maksadı, zaman ve devrine göre farklılık arz eder. Bazıları yüksek ve büyükçe yapılırken, bazıları küçük ve kısadır. Tabi bunların hepsinin bir sebebi ve maksadı vardır.

Günümüzde Irak, Suriye, Mısır ve Anadolu hattındaki tarihî binalarda izlerini takip edebileceğimiz Orta Asya mimarîsinde de kapıların yeri ayrıdır. Yüksekçe ve büyük olanları, daha çok türbe ve camilerin giriş kapılarıdır. Bu kapıların büyükçe yapılmasının sebebi ise saygı ve tazim içindir.

Bununla beraber medrese ve hankahların (tekke) giriş kapıları, küçük olarak yapılmıştır. Bu da ilim irfan merkezi olan bu binalara girerken başı eğerek tevazu ile girilmesi içindir. Türkistan’da bulunan Hoca Ahmed Yesevî Türbesi’nin giriş kapısı büyük kapılardandır ki, Emir Timur tarafından 1396-1399 seneleri arasında yaptırılmıştır. Türbenin o zamandan bugüne dek muhafaza edilen tarihî parçalarından biri, bu çift kanatlı ahşap kapıdır.

Yazının devamını Yedikıta Dergisi 125. sayısından (Ocak 2019) okuyabilirsiniz.

Önceki MakaleSonraki Makale

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.