Teknoloji Tarihi

Yarım Kalan Bir Teşebbüs Eminönü-Eyüp Sultan Tramvay Hattı

Tasarruflu olması, daha az emekle daha çok iş görmesi, çevreci oluşu vb. sebeplerle raylı ulaşım, bunların tam aksi meziyetlere (!) sahip karayolu ulaşımına göre daha çok tercih edilir. Yahut öyle olması beklenir. Ama çoğu kere bu böyle olmaz. Çünkü pazarda satılan, petroldür. 1920’lerde faaliyete geçirilmek istenen Eminönü-Eyüp Sultan tramvayı da bundan nasibini alanlar arasındaydı…

On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında, ilk defa 1871 yılında tramvayla tanışan İstanbul ahalisi, zaman içinde şehrin muhtelif yönlerine doğru genişleyen demiryolu ağı sayesinde, devrin bu modern toplu taşıma vasıtasından sıklıkla faydalanır hâle geldi.

Azabkapısı, Karaköy, Beşiktaş, Ortaköy, Galata, Pera, Pangaltı, Tatavla, Şişli, Eminönü, Beyazıt, Aksaray, Topkapısı, Yedikule, Vefa ve Şehzadebaşı semtleri, yirminci yüzyılın başlarında içinden tramvay hattı geçen semtlerdi. 1912 yılında atlı tramvay şebekesinin lâğvedilmesi ve 1913-14’ten itibaren daha medenî kabul edilen elektrikli tramvayın hizmete alınmasıyla birlikte, söz konusu muhitlere Maçka, Bebek, Edirnekapı ve Mecidiyeköy de ilâve oldu.

Ancak Haliç’in güney sahili boyunca uzanan Unkapanı-Fener-Balat- Ayvansaray-Eyüp Sultan yolu bir türlü tramvayla tanışamadı. Şehrin önemli akslarından biri olmasına rağmen ısrarla buraya hizmet götürülememesinin üç farklı sebebi vardı: Tramvay Şirketi’nin sürekli zarar ettiğini ileri sürerek sözleşmelerde yazılmasına rağmen şebekeye yeni hatlar ilâve etmeye yanaşmaması, Eminönü-Eyüp Sultan aksının oldukça dar bir geometriye sahip olması, dolayısıyla hattın inşası esnasında lüzumundan fazla binanın istimlâkine gerek duyulması ve Köprü-Kasımpaşa-Fener-Balat-Sütlüce-Ayvansaray-Eyüp-Kâğıthane arasında çalıştırılan Haliç Vapur Şirketi’nin gemileriyle Dersaadet tramvaylarının rekabetinin istenmemesi…

Yazının devamını Yedikıta Dergisi 113. sayısından (Ocak 2018) okuyabilirsiniz.

Akın Kurtoğlu

View Comments

Recent Posts

Ashab-ı Kiram ile Bereketlenmiş Diyar Bitlis

Sahabe izleriyle bereket bulan Bitlis, sinesinde kadim medeniyetlerin izlerini taşıyor. Tarihin tabiatla bütünleştiği kadim şehir,…

2 hafta ago

Bulgaristan’da Bir Miras Rotası

Üç Osmanlı şehri, üç ecdat yadigârı cami… Bulgaristan topraklarında gördüklerimiz ve burada yazdıklarımız, bu yolculuğun…

2 hafta ago

İlmin Işığında Kalemin Gölgesinde Nizâmiye Medreseleri

Nizâmiye Medreseleri, bir eğitim kurumundan çok daha fazlasıydı. Sistemli yapısı, vakıf destekli malî gücü, dinî-siyasî…

2 hafta ago

Hafsa Valide Sultan’ın Satırlarında Dua, Hasret ve Zarafet

Cihan devletinin padişahları ve hanedan mensupları arasında kaleme alınan mektuplar, asırlar öncesinden günümüze ulaşarak bizlere…

2 hafta ago

Şehzadeler Güzidesi Mehmed

Estergon seferi dönüşü Edirne’de çadırında konaklayan Kanuni Sultan Süleyman Han, yüreğini yakan bir haberle sarsılmıştı.…

2 hafta ago

Sabırla İşlenen Zarafet Taçkapılar

Anadolu’nun taçkapıları, medeniyetimizin taşa işlenmiş şaheserleridir. Her birinde incelik ve zarafetin yanında, mahir ustaların sabrı…

2 hafta ago