Temizliğin Zarafeti Sanatın İnceliği İbrikler

Türk sanatının bir kolu olarak gelişen madenî eserler, Osmanlı devrinde zirveye ulaşmış, maden sanatı içerisinde mühim bir yere sahip olan ibrikler ise çeşitli form ve bezemelerle gelişerek estetik güzellikleriyle bir devre damgasını vurmuştur. Temizliğin ve tasarrufun sembolü de olan ibrikler, eskiden evlerin en sık kullanılan eşyalarından biridir…

Geçmişte temizlik kültürünün öğelerinden birisi olan ibrik, el yüz yıkamak ve abdest almak için su dökmeye mahsus uzunca bir emziği ile sapı olan; karınlı ve ince boyunlu, üzerinde figürler ve süslemeler bulunan bir su kabıdır. İbrikler, tabanlarında yere doğru genişleyen düz kaide, gövde kısımları oval, gövdeden yukarı doğru uzanan ince uzun boyun ve boyundan gövdeye doğru “S” kıvrımı şeklinde uzanan sap, gövdeden geniş başlayarak yukarıya doğru daralan huni biçiminde emzik kısımları olarak yapılmıştır.

İbrik Çeşitleri

Kullanıldığı yerlere göre ibriklerin çeşitleri şöyledir:

  • Helâ için kullanılan abdesthane ibrikleri
  • İbadet maksadıyla kullanılan abdest ibrikleri
  • Zemzem ikramı için yapılan zemzem ibrikleri
  • Kadınlar için hususi olarak imal edilen zenne ibriği
  • İhtiyarlar ve hastalar için yapılan küçük ebatlı başucu ibriği
  • Misafirler için kahve ve su ibriği
  • El yıkama için evin içinde kullanılan ibrikler

İbriklerde Kullanılan Maden ve Alaşımlar

Çoğunlukla bakırdan yapılmıştır. Bakır haricinde pirinç, bronz, tunç, altın, gümüş ve demir ibrikler yapılmıştır. Az da olsa pişmiş topraktan ve camdan yapılmış olanları da vardır.

Yazının tamamını Yedikıta Dergisi 128. sayısından (Nisan 2019) okuyabilirsiniz.

Kayıhan Çağlar

Recent Posts

Ulu Çınarın Bahar Mevsimi Bursa’nın Fethi

Osmanoğulları’nın ilk büyük payitahtı, Osmanlı’nın dibacesi ve beylikten devlete geçişin müjdeleyicisi Bursa; yeşili ve suyuyla…

3 hafta ago

Bursa’nın Manevî Mihmandarı Şeyh Üftâde (RAH.)

Şeyh Üftâde (1490-1580) Hazretleri, daha doğumunda görülen müjdeli bir rüyanın işaret ettiği üzere, zühdü, takvâsı…

3 hafta ago

Aydınlığın ve İrfanın Başşehri: Medine-i Münevvere

Bugün İslâm medeniyetinden söz edebiliyorsak, bunu Medine-i Münevvere’ye borçluyuz diyebiliriz. Zira İslâmî kültürün tekâmül etmeye…

3 hafta ago

Nüshadan İstinsaha “Müstensihin” Terakkisi Müstensih Makinesi

Yazmak, bilgiyi kalıcı hâle getirmek ve nesiller boyunca paylaşmanın en sağlam yoludur. Müstensihlerden şapograf makinelerine…

3 hafta ago

Vefatının 200. Yılında Mustafa Râkım Efendi

Mustafa Râkım Efendi, Osmanlı hattatlığında celî sülüs ve tuğrada çığır açan müstesna bir üstattır.

3 hafta ago

Kalemli Değil Sopalı Edebiyat Tartışması

Kalemi güçlü olduğu kadar, bedenen de kuvvetli olan Ahmed Midhat Efendi, devrin gazetecilerinden Lastik Said…

3 hafta ago