Talebe-i Ulûma İhsan ve İkram

Sultan İkinci Abdülhamid Han devri, eğitim sahasındaki yenilikler ve gelişmeler cihetiyle de ön plana çıkmaktadır. Yeni açılan mekteplerin yanı sıra, talebe-i ulûm olarak ifade edilen medrese talebeleri de ihmal edilmemiş, padişahın çeşitli hediyelerine ve iltifatlarına mazhar olmuşlardır. Gönderilen kurbanlıklar da bu ikramlardan biriydi…

Kurban Bayramı’nın yaklaşmasıyla beraber her Müslüman’ın hanesinde olduğu gibi Osmanlı sarayında da padişah, bayramdan birkaç ay önce hazırlıkların başlamasını ister, böylece belli miktarda koç tedarik edilerek beslenmeye başlanırdı. Saray için hususî olarak koç yetiştirmeye mahsus bir yer vardı ki bu yer, Eyüp’te Rami Köyü’nün arkasında Keçe Suyu civarındaydı. Burada Yeniçeri nizamı gibi düzenleri olan Saya Ocağı adı verilen kışlalar bulunur, bunlar saraya hususî koç yetiştirirlerdi. Gerek tarih kitapları ve gerekse hatıratlarda, bayramlarda akraba, köle ve hayır müesseselerine koç hediye etmenin kadim bir âdet olduğunu görmekteyiz ki bu âdet sarayda da muteberdi.

Satın alınan koçların miktarı ve fiyatı ağnam müdürü tarafından tespit edilip tanzim edilen ilmühaberle saraya bildirilirdi. 1850 tarihinde Kurban Bayramı için toplam 204 kurbanlık alınmış, bunların 114 tanesi Enderun-ı Hümâyûn’da bulunan bazı hizmetkârlara verilirken 90 tanesi ise tekkelere ihsan edilmişti. 1851 senesine gelince, satın alınan kurbanlıkların miktarı 213’ü buluyor, bunların 123 tanesi Enderun’a, yine 90 tanesi tekkelere bağışlanıyordu. Padişah, kurbanlıklarını umumiyetle türbedarlar, müezzinler, cami hademeleri, fukara, miskinler, tekke şeyhleri, medreselere ve dergâhlara bağışlamaktaydı. Ayrıca sarayda padişah namına kesilen kurbanların etleri saray mutfağına girmez, bunlar da civarda bulunan fakir ve muhtaçlara dağıtılırdı.

Sultan İkinci Abdülhamid Han, toplumun yardıma muhtaç kesimini koruyup gözetirken yüksek dinî ilimleri tahsil eden talebe-i ulûma da ihsanlarda bulunmuştur. Bizzat kendi parası ile alınan kurbanlıkları, yukarıda bahsettiğimiz zümreye büyük bir itinayla dağıttırmıştır. Buna bir misal olarak vesikamızda göreceğimiz üzere on bir adet kurban ile atıyye-i seniyye (padişah hediyesi), medrese talebelerine ihsan edilmiştir. Bundan son derece memnun kalan talebeler ve hocaları Sultan İkinci Abdülhamid Han’ın ömür ve şevketinin uzun olması, tahtında kıyamet gününe kadar devamlı kalması için Cenab-ı Hakk’a bol bol dua ettiklerini bildirmişlerdir. Bununla beraber ihsan edilen kurban ve atıyye-i seniyye’nin büyük bir ihtimamla talebelere ayrı ayrı pay edildiği yine vesikada ifade edilmektedir.

Günümüz Türkçesiyle:

Osmanlı Lirası: 43

Kurban: 11

Mecîdiye: 141

Cenab-ı Hak, kadir bilen ve cihanın şehinşahı olan Padişahımız Efendimiz Hazretlerini kıyamet gününe dek tahtında devamlı kılsın, âmin. Padişahımızın şefkat ve ihsanlarından olarak bu defa Başseccadeci İzzet Efendi’nin kardeşi Mustafa Efendi vasıtasıyla lütfen ihsan buyrulan meblağ ile satın alınan on bir adet kurban ile nakdî yardım ulaşmış ve medreselerimizde kayıtlı bulunan ili talebeleri duacılarınıza ayrı ayrı dağıtılıp taksim olunmuştur. Bu güzel vesile ile her an devam etmekte olduğumuz padişahımızın ömür ve şevketinin uzun olması duasını tekrar ederek Cenab-ı Hakk’a niyazda bulunduğumuzu arz ederiz. Bu hususta ve her halde emir ve ferman, lütuf ve ihsan, şevketli, merhametli padişahımız efendimiz hazretlerinindir.

5 Mayıs 1904

Şeyhülislamlık Talebe İşleri Meclisi Azasından Es-seyyid İsmail Hakkı

Fatih Dersiamlarından Mahmud Hilmi

Arz olunan kurban ile atıyye-i seniyyenin ulaştığı ve medreselerde kayıtlı bulunan talebe-i ulûm duacılarınıza ayrı ayrı dağıtılıp taksim olduğu arz olunur.

5 Mayıs 1904

Müderrisler ve mühürleri…