Osmanlı’da Derin Yapılanma Şemsi Paşa Suikasti

Yaptığı faaliyetlerle Osmanlı Devleti’nin yıkılışını hazırlayan İttihat ve Terakki Cemiyeti, özellikle Rumeli’nde daha organize faaliyet gösteriyor, devlet adamlarına karşı suikastlarda bulunuyordu. İttihat ve Terakki Cemiyeti için Rumeli’ni çok iyi bilen Şemsi Paşa en ciddi tehditti ve onun öldürülmesiyle bölgede cemiyetin faaliyetleri kolaylaşacaktı… Osmanlı’da derin yapılanmanın ilk büyük darbesi olan bu suikast hem İttihat ve Terakki hem de Rumeli için bir dönüm noktası olacaktı…

İttihat ve Terakki, çete faaliyeti olarak ilk hareketlere Balkanlar’da başlamıştı. Balkanlar’ın muhtelif milletlere mensup yapısı onların rahat hareket etmelerini sağlıyordu. Çünkü buralarda kullanılan en büyük propaganda vâsıtası milliyetçilik idi. Bu sebeple İttihat ve Terakki mensupları Meşrutiyet’in bir an önce ilan edilmesi için buralarda hâdiseler çıkarıyor, çetecilik yapıyor, padişahı tehdit ediyorlardı. Bunun yanında kendileri için tehlikeli gördükleri kişileri ya hapse attırıyor, ya sürdürüyor, ya da öldürüyorlardı. Öldürdükleri kişilerin içinde devletin yüksek rütbeli kumandanları da vardı. Şemsi Paşa da bunlardan biri idi. Şemsi Paşa’nın katli ile alakalı olarak bugüne kadar çeşitli kitap ve yazılar yayınlandı. Bu yazımızda hâdise ile alakalı olarak Osmanlı Arşivi’nde yer alan vesikaların yanında bugüne kadar hiç yayınlanmamış ve orijinalleri Çamlıca Basım Yayın Araştırma Kütüphanesi Arşivi’nde bulunan vesikaları yayınlayacağız.

Hâdiseler Nasıl Başladı?

3 Temmuz 1908’de Resneli Niyazi 400 kadar çetecisiyle Resne’de dağa çıkmıştı. Onu İttihat ve Terakki mensubu diğer subaylar takip etti. Bu sırada Balkanlar’da bazı İttihatçılar yer yer ordu mensuplarını siyaset ve çeteciliğin içine çekmişti. 6 Temmuz 1908’de İttihat ve Terakki mensupları, Manastır’daki valiyi tehdit ettiler. Hatta istekleri için valiye bir de muhtıra verdiler.

Yazının devamını Yedikıta Dergisi Eylül (49. Sayı 2012) sayısından okuyabilirsiniz.