PİYER LOTİ DEĞİL İDRİS KÖŞKÜ TEPESİ

Eyüp semtinin Haliç’e nazır tepesi, günümüzde Fransız Yazar Piyer Loti’nin ismiyle biliniyor. Ancak, nice tarihi şahsiyete ev sahipliği yapan bu tepe büyük bir devlet ve ilim adamı İdris-i Bitlisî’ye atfen asırlarca İdris Köşkü Tepesi diye anılmış ve kayıtlara bu şekilde geçmişti. Tepenin gerçek ismine kavuşması kadirşinaslık değil, iâde-i itibar olacaktır…

İstanbul’un fethinden hemen sonra sur dışında Fatih Sultan Mehmed’in Haliç’in kuzeyinde yaptırdığı Ebû Eyyûbe’l-Ensârî Türbesi ile camii ve külliyesi, burada büyük bir yerleşim biriminin ortaya çıkmasında birinci derecede etkili olmuştur. Zamanla nefs-i İstanbul dışında üç belde anlamına gelen Bilâd-ı Selâse’den biri olan Eyüp kazasında (günümüzde ilçe) Mihmandar-ı Nebevî Hazret-i Halid bin Zeyd el-Ensârî’nin (vef. 669) türbesi civarı, devlet ricali ve yüksek rütbeli bürokratların yanı sıra özellikle ilmiye kökenli şahsiyetlerin de tercihen defnedilmek istedikleri bir mekân olmuştur. Devlet ricalinden Sokullu Mehmed Paşa (ö. 1579), Ferhad Paşa (ö. 1595), Pertev Mehmed Paşa (ö. 1572); ulemadan ünlü astronom ve matematikçi Ali Kuşçu (ö. 1474), Şeyhülislâm Ebussuud Efendi (ö. 1574) bunlardan sadece birkaçıdır.

Eyüp Sultan Türbesi civarında başlayan defin işleri tepeye doğru hızla genişlemiş ve yeni adlar altında burada adeta bir mezarlık semti ortaya çıkmıştır. Bunlardan biri de 15 ve 16. yüzyıllarda yaşamış olan ünlü Osmanlı tarihçisi, münşisi ve siyaset adamı İdris-i Bitlisî’ye izafetle anılan İdris Köşkü mevkiidir.

Yazının devamını Yedikıta Dergisi Şubat (66. Sayı 2014) sayısından okuyabilirsiniz.